استاندارد EN 13306 — واژگان و اصطلاحات نگهداری و تعمیرات
EN 13306:2017 واژگان عمومی فنی، اداری و مدیریتی نگهداری و تعمیرات را تعریف میکند؛ ترجمه فارسی، دانلود رایگان و راهنمای پیادهسازی در این صفحه.
EN 13306:2017 استانداردی اروپایی از کمیته فنی CEN/TC 319 «نگهداری و تعمیرات» است که واژگان عمومی فنی، اداری و مدیریتی نگهداری و تعمیرات را برای هر نوع تجهیز تعریف میکند، مستقل از صنعت یا نوع دارایی. این استاندارد نگهداری نرمافزار بهتنهایی را پوشش نمیدهد. ویرایش سوم و فعلی آن در نوامبر ۲۰۱۷ منتشر شده و جایگزین نسخه ۲۰۱۰ شده است.
| سازمان تدوینکننده | CEN/TC 319 «نگهداری و تعمیرات» — دبیرخانه در اختیار UNI (ایتالیا) |
|---|---|
| کد کامل استاندارد | EN 13306:2017 | نسخه بریتانیایی: BS EN 13306:2017 |
| ویرایش فعلی | سوم — منتشرشده نوامبر ۲۰۱۷ (جایگزین ویرایش ۲۰۱۰)؛ همچنان جدیدترین ویرایش موجود |
| حوزه کاربرد | واژگان عمومی فنی، اداری و مدیریتی نت — برای هر نوع تجهیز، بهجز نرمافزار بهتنهایی |
| استانداردهای هنجاری مرتبط | ندارد؛ اما پایه واژگانی EN 15341، ISO 14224، ISO 55000/55001/55002 و بسیاری دیگر است |
| سطح الزام | داوطلبانه؛ اما زبان مشترک بسیاری قراردادها و رویههای نگهداری و تعمیرات در اروپا و جهان |
| نکته قابلتوجه | بیش از ۱۰۰ اصطلاح در ۱۱ بند و ۶ ضمیمه، به سه زبان رسمی (انگلیسی، فرانسوی، آلمانی) تعریف شده است |
فهرست مطالب این صفحه
۱. تاریخچه استاندارد EN 13306
نخستین نسخه این استاندارد در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی توسط کمیته فنی CEN/TC 319 «نگهداری و تعمیرات» منتشر شد تا واژگان مشترکی برای صنایع مختلف اروپا فراهم کند. ویرایش دوم آن در سال ۲۰۱۰ (EN 13306:2010) و ویرایش سوم و فعلی در نوامبر ۲۰۱۷ منتشر شد.
ضمیمه F سند رسماً تغییرات فنی قابلتوجه نسخه ۲۰۱۷ نسبت به ۲۰۱۰ را فهرست میکند، از جمله افزودن بندها و ضمیمههای جدید و اصلاح برخی تعاریف موجود. تا زمان تهیه این صفحه، هیچ ویرایش جدیدتری از این استاندارد منتشر نشده است.
متن رسمی و بهروز این استاندارد را میتوان از صفحه رسمی آن در وبسایت BSI مشاهده کرد: knowledge.bsigroup.com
۲. دامنه و حوزه کاربرد
این استاندارد واژگان عمومی برای حوزههای فنی، اداری و مدیریتی نگهداری و تعمیرات تعریف میکند و برای اصطلاحاتی که صرفاً در نگهداری نرمافزار بهکار میروند در نظر گرفته نشده است. طبق مقدمه سند، هدف آن تعریف اصطلاحات عمومی مورد استفاده برای همه انواع نگهداری و تعمیرات و مدیریت آن است، مستقل از نوع تجهیز.
این استاندارد شامل واژگان بنیادین، اصطلاحات مرتبط با تجهیز و ویژگیهای آن، خرابیها و رخدادها، عیوب و وضعیتها، انواع نگهداری و تعمیرات، فعالیتهای نت، اصطلاحات زمانی، پشتیبانی و ابزار نت، و عوامل اقتصادی و فنی است.
۳. ساختار و بندهای اصلی استاندارد
سند EN 13306:2017 پس از پیشگفتار اروپایی و مقدمه، در ۱۱ بند اصلی و ۶ ضمیمه اطلاعاتی سازماندهی شده است:
- بند ۱ تا ۶: دامنه کاربرد، اصطلاحات بنیادین، اصطلاحات مرتبط با تجهیز، ویژگیهای تجهیز، خرابیها و رخدادها، عیوب و وضعیتها
- بند ۷ — انواع نگهداری و تعمیرات: شامل تعاریف دقیق نت پیشگیرانه، نت پیشگیرانه دورهای (Predetermined)، نت مبتنیبر وضعیت (Condition-based)، نت پیشبینانه (Predictive)، نت اصلاحی، نت اصلاحی معوق و نت اصلاحی فوری
- بند ۸ تا ۱۱: فعالیتهای نت، اصطلاحات زمانی (مبنای محاسبه MTBF و MTTR)، پشتیبانی و ابزار نت، عوامل اقتصادی و فنی
- ضمیمههای A تا F (اطلاعاتی): مرور کلی نگهداری و تعمیرات، وضعیتهای یک تجهیز، مثال محاسبه دردسترسبودن مبتنیبر تولید، تعاریف زمانی، ماتریس بحرانیبودن، و فهرست تغییرات فنی نسبت به نسخه ۲۰۱۰
یکی از مهمترین بخشهای عملی این استاندارد، تمایز دقیق میان چهار زیرمجموعه نت پیشگیرانه است: نت دورهای بدون بررسی وضعیت قبلی (Predetermined)، نت مبتنیبر ارزیابی وضعیت فیزیکی (Condition-based)، و نت پیشبینانه که بر مبنای پیشبینی روند تخریب انجام میشود (Predictive) — تمایزی که در بسیاری قراردادها و گزارشهای نت بهاشتباه یکسان در نظر گرفته میشود.
۴. چرا استاندارد EN 13306 برای استانداردهای نگهداری و تعمیرات اهمیت دارد؟
بدون واژگان مشترک، تیمهای فنی، مالی و پیمانکاران ممکن است اصطلاحاتی مانند «نت پیشگیرانه» یا «نت اصلاحی» را متفاوت تفسیر کنند. این سوءتفاهم میتواند به اختلاف در قراردادهای برونسپاری، محاسبه نادرست شاخصهای عملکردی، و تصمیمگیری اشتباه درباره استراتژی نت منجر شود.
در مقابل، پذیرش این واژگان یکسان، زبان مشترکی فراهم میکند که مستقیماً پایه استانداردهای دیگر این مجموعه است — از شاخصهای EN 15341 تا ساختار داده ISO 14224 و چارچوب راهبردی ISO 55000 — و امکان مقایسه و ممیزی دقیق میان سازمانها را فراهم میکند.
۵. مقایسه EN 13306 با سایر استانداردهای نگهداری و تعمیرات
| استاندارد | تمرکز اصلی | تفاوت با EN 13306 |
|---|---|---|
| EN 13306 | واژگان و اصطلاحات پایه نگهداری و تعمیرات | — |
| EN 15341 | شاخصهای کلیدی عملکرد نگهداری و تعمیرات | از همین واژگان برای تعریف دقیق شاخصها استفاده میکند؛ EN 13306 زبان مشترک آن است |
| ISO 14224 | ساختار داده قابلیت اطمینان و نت تجهیزات | واژگان EN 13306 را برای طبقهبندی خرابی و نت بهکار میگیرد، در سطحی دادهمحورتر |
| ISO 55000 | واژگان مدیریت راهبردی دارایی فیزیکی | واژگان در سطح راهبردی سازمان؛ EN 13306 واژگان در سطح عملیاتی نت است |
| IEC 60300-1 | مدیریت اتکاپذیری (Dependability) | واژگان اتکاپذیری/قابلیت اطمینان را از منظر گستردهتر مهندسی سیستم پوشش میدهد؛ همپوشانی مفهومی با EN 13306 دارد |
۶. چالشهای رایج پیادهسازی EN 13306
- شباهت ظاهری و اشتباه رایج میان نت دورهای، نت مبتنیبر وضعیت و نت پیشبینانه که تعاریف دقیق و متفاوتی دارند
- عدم یکسانسازی معادل فارسی اصطلاحات میان سازمانهای مختلف، که مقایسه گزارشهای نت را دشوار میکند
- سه زبان رسمی سند (انگلیسی، فرانسوی، آلمانی) که نیازمند ترجمه دقیق و یکنواخت به فارسی است
- عدم پوشش صریح مرز میان نت سختافزار و نرمافزار در تجهیزات هوشمند و متصل امروزی
- عدم استفاده یکسان از این واژگان در تنظیمات CMMS، که باعث ثبت نادرست نوع نت در سیستمهای نرمافزاری میشود
۷. چکلیست عملی پیادهسازی EN 13306
- ۱اتخاذ رسمی تعاریف دقیق این استاندارد در خطمشی و رویههای نوشتاری نگهداری و تعمیرات سازمان
- ۲تنظیم فیلدهای دستهبندی نوع نت و خرابی در CMMS دقیقاً منطبق با تعاریف بند ۷ و ۸ استاندارد
- ۳استفاده از اصطلاحات زمانی بند ۹ بهعنوان مبنای یکسان محاسبه MTBF، MTTR و دردسترسبودن
- ۴بهکارگیری ماتریس بحرانیبودن ضمیمه E برای اولویتبندی داراییها و اقدامات نت
- ۵همراستاسازی قراردادها و توافقنامههای سطح خدمت (SLA) با تمایز دقیق نت پیشگیرانه و اصلاحی
- ۶بازبینی محتوای سایر صفحات استانداردی سازمان (مانند EN 15341 و ISO 14224) برای یکنواختی کامل واژگان
۸. سوالات متداول درباره استاندارد EN 13306
استاندارد EN 13306 چیست و چه سازمانی آن را منتشر کرده است؟
EN 13306:2017 استانداردی اروپایی از کمیته فنی CEN/TC 319 است که واژگان عمومی فنی، اداری و مدیریتی نگهداری و تعمیرات را برای هر نوع تجهیز تعریف میکند. نسخه بریتانیایی آن با عنوان BS EN 13306:2017 نیز منتشر شده است.
تفاوت نت پیشگیرانه دورهای، مبتنیبر وضعیت و پیشبینانه چیست؟
نت دورهای (Predetermined) بدون بررسی وضعیت قبلی و صرفاً بر مبنای بازه زمانی یا تعداد واحد استفاده انجام میشود؛ نت مبتنیبر وضعیت (Condition-based) شامل ارزیابی واقعی وضعیت فیزیکی تجهیز است؛ نت پیشبینانه (Predictive) بر مبنای پیشبینی روند تخریب از تحلیلهای تکراری انجام میشود.
آیا EN 13306 نگهداری نرمافزار را هم پوشش میدهد؟
خیر، این استاندارد صراحتاً اصطلاحاتی که فقط برای نگهداری نرمافزار بهکار میروند را پوشش نمیدهد؛ اما برای تجهیزات و سامانههای حاوی نرمافزار قابلاستفاده است.
آخرین ویرایش EN 13306 مربوط به چه سالی است؟
ویرایش سوم و فعلی این استاندارد در نوامبر ۲۰۱۷ منتشر شد و جایگزین ویرایش دوم (۲۰۱۰) گردید؛ تا کنون ویرایش جدیدتری منتشر نشده است.
آیا رعایت EN 13306 برای سازمانها اجباری است؟
خیر، این استاندارد داوطلبانه است؛ اما بهعنوان زبان مشترک بسیاری قراردادها و استانداردهای دیگر حوزه نت (مانند EN 15341 و ISO 14224) پذیرفته شده است.
نرمافزار CMMS چگونه به پیادهسازی EN 13306 کمک میکند؟
نرمافزار CMMS مانند PMworks میتواند فیلدهای دستهبندی نوع نت و خرابی را دقیقاً منطبق با تعاریف این استاندارد تنظیم کند و از ثبت ناهماهنگ و قابلسوءتفسیر داده در سازمان جلوگیری کند.
یکسانسازی واژگان نگهداری و تعمیرات را به نرمافزار PMworks بسپارید
با استفاده از هوش مصنوعی AI در نرمافزار CMMS PMworks نرخ خرابیها، هزینههای تعمیراتی و میزان دسترسی به تجهیزات را مدیریت و تحت کنترل داشته باشید.
درخواست دمو و مشاوره رایگان۹. دانلود رایگان استاندارد EN 13306 — نسخه فارسی PDF
ترجمه، تشریح و طبقهبندی این استاندارد به زبان فارسی، آماده دانلود رایگان برای مهندسان و مدیران نگهداری و تعمیرات.
دریافت EN 13306
این محتوا توسط تیم مشاوران تدبیرپرداز آویژه گردآوری و تقدیم شده است.
مطالب آموزشی بیشتر در حوزه نگهداری و تعمیرات، کانال تلگرام نگهداری و تعمیرات را دنبال کنید.
لینک بلافاصله نمایش داده میشود
۱۱ سؤال کوتاه، کمتر از ۲ دقیقه.
در پایان میبینید نگهداری و تعمیرات سازمان شما در محورهای کلیدی کجا ایستاده است.
هر وقت خواستید بدانید نگهداری و تعمیرات سازمانتان در مقایسه با وضعیت مطلوب کجا ایستاده، همین صفحه در دسترس شماست. برای دیدن نرمافزار در عمل نیز میتوانید دموی نرمافزار PMworks را درخواست کنید.


