پیاده‌سازی نرم‌افزار PMworks | استانداردسازی تجهیزات

با سلام و وقت بخیر خدمت شما، احمدیان هستم، کارشناس پیاده‌سازی نرم‌افزار نگهداری و تعمیرات در شرکت مشاوران تدبیرپرداز آویژه. در این جلسه، فرآیند استانداردسازی و کدگذاری تجهیزات و نحوه پیاده‌سازی آن در نرم‌افزار نگهداری و تعمیرات را با یکدیگر بررسی می‌کنیم.

اهمیت استانداردسازی داده‌ها در نرم‌افزار نگهداری و تعمیرات

پیاده‌سازی نرم‌افزار نگهداری و تعمیرات با پیاده‌سازی نرم‌افزارهای اتوماسیون اداری یا انبار تفاوت بنیادین دارد؛ زیرا این نرم‌افزارها به حجم قابل توجهی از داده نیاز دارند. هرچه داده‌های اولیه با دقت و طبقه‌بندی بیشتری وارد نرم‌افزار شوند، در آینده امکان دریافت گزارش‌های دقیق‌تر و تحلیل‌های کاربردی‌تر فراهم می‌شود.

ماژول‌های نرم‌افزار به گونه‌ای طراحی شده‌اند که هر ماژول دارای پیش‌نیاز مشخصی است؛ به این معنا که برای تکمیل اطلاعات یک ماژول، ابتدا باید ماژول پیش‌نیاز آن تکمیل شده باشد.

برای شروع بهره‌برداری از نرم‌افزار، نخستین گام، ورود فهرست تجهیزات است. در این آموزش، به‌عنوان نمونه، فهرستی متشکل از دو الکتروموتور جریان متناوب (AC) و دو الکتروموتور جریان مستقیم (DC) را وارد نرم‌افزار می‌کنیم. مطابق با اصول کدینگ تجهیزات و قطعات یدکی، این تجهیزات باید طبقه‌بندی و کدگذاری شوند.

تعریف کلاس تجهیزات

نخستین سطح در طبقه‌بندی و کدگذاری تجهیزات، سطح کلاس تجهیزات است. در این نمونه، کلاس تجهیز مربوط به هر چهار موتور، الکتروموتور در نظر گرفته می‌شود.

برای ثبت کلاس تجهیزات در نرم‌افزار، مراحل زیر طی می‌شود:

۱. ورود به نرم‌افزار و انتخاب ماژول استانداردسازی ۲. انتخاب زیرماژول گروه خانواده تجهیزات ۳. کلیک بر روی گزینه ایجاد

در قسمت کد کلاس تجهیز، پیشنهاد می‌شود مطابق دوره آموزشی کدینگ تجهیزات و قطعات یدکی، از دو حرف لاتین مخفف عنوان لاتین کلاس تجهیز استفاده شود؛ برای نمونه، کد MO به‌عنوان مخفف موتور در نظر گرفته می‌شود. سپس نام کلاس تجهیز در قسمت نام گروه خانواده تجهیزات وارد و گزینه ذخیره انتخاب می‌شود.

پس از ثبت این مرحله، سطح کلاس تجهیز موردنظر در نرم‌افزار تعریف شده است. برای تعریف سایر کلاس‌های تجهیزات، کافی است بر روی گزینه به‌اضافه در بالای سمت چپ صفحه کلیک شود. در بالای سمت راست صفحه نیز فیلدهای جست‌وجو در دسترس است که امکان فیلتر و بررسی فهرست کلاس‌ها و دسته‌های تجهیزات را فراهم می‌کند.

تعریف دسته تجهیزات

پس از تعریف کلاس تجهیزات، نوبت به تعریف دسته تجهیزات می‌رسد. در این نمونه، دو دسته الکتروموتورهای AC و الکتروموتورهای DC در نظر گرفته شده است.

برای تعریف دسته تجهیزات، مراحل زیر طی می‌شود:

۱. ورود به زیرماژول گروه خانواده تجهیزات ۲. کلیک بر روی گزینه به‌اضافه در سطح کلاس تجهیز موردنظر

در این مرحله، نرم‌افزار به‌صورت خودکار کد و نام گروه خانواده تجهیز را در سطح موتور در نظر می‌گیرد. برای کد دسته تجهیزات، پیشنهاد می‌شود از کد کلاس پدر به‌همراه دو حرف لاتین مخفف عنوان لاتین دسته تجهیز استفاده شود. نام دسته تجهیز در قسمت نام گروه خانواده تجهیزات وارد و گزینه ذخیره انتخاب می‌شود.

برای تعریف دسته الکتروموتورهای DC نیز همین روند تکرار می‌شود؛ با این تفاوت که کد دسته از کد پدر (MO) به‌همراه دو حرف لاتین مخفف عنوان دسته تشکیل می‌شود. برای تعریف سایر کلاس‌ها و دسته‌های تجهیزات نیز همین فرآیند تکرار می‌گردد.

تعریف خانواده تجهیزات

پس از تعریف کلاس و دسته تجهیزات، نوبت به تعریف خانواده تجهیزات می‌رسد. در نرم‌افزار، مفهومی تحت عنوان خانواده تجهیزات وجود دارد که بخش مشترک اطلاعات میان تجهیزات مشابه را یک‌بار بر روی آن استاندارد می‌کند. با لینک شدن تجهیز به خانواده موردنظر، این اطلاعات به‌صورت خودکار به تجهیز به ارث می‌رسد و از ورود اطلاعات تکراری جلوگیری می‌شود.

اطلاعات مشترک میان تجهیزات شامل موارد زیر است:

• درخت خانواده تجهیزات
• حالت‌های خرابی تجهیزات
• فعالیت‌های نگهداشت

برای تعریف خانواده تجهیزات، مراحل زیر طی می‌شود:

۱. ورود به زیرماژول خانواده تجهیزات ۲. کلیک بر روی گزینه ایجاد ۳. انتخاب گروه خانواده تجهیز (سطح کلاس یا دسته موردنظر) از طریق گزینه انتخاب

برای کد خانواده تجهیزات، پیشنهاد می‌شود از کد کامل سطح دسته یا کلاس به‌همراه یک شمارنده استفاده شود تا از تکرار کد جلوگیری شود. نام خانواده تجهیز در تب مربوطه وارد و گزینه ذخیره انتخاب می‌شود.

تعریف درخت خانواده تجهیزات

پس از تعریف خانواده تجهیزات، نخستین اطلاعاتی که باید بر روی آن استاندارد شود، درخت خانواده تجهیزات است. بر اساس استاندارد تعریف‌شده، این درخت در دو سطح دیده می‌شود:

• سطح سیستم
• سطح قطعات قابل نگهداری

سیستم‌ها مجموعه‌ای از قطعات قابل نگهداری هستند که در کنار یکدیگر فعالیت می‌کنند و غالباً قابل لمس نیستند. قطعات قابل نگهداری نیز شامل قطعات یدکی و تجهیزاتی هستند که در دل تجهیز مادر فعالیت می‌کنند.

لازم به ذکر است که تعریف درخت برای تمامی خانواده‌های تجهیزات الزامی نیست؛ این ساختار برای خانواده‌هایی در نظر گرفته می‌شود که احتمال می‌رود در آینده یا در شرایط ایده‌آل، کنترل نگهداری بر روی سطوح جزئی‌تر آن‌ها انجام شود.

برای نمونه، برای خانواده الکتروموتورهای AC توان پایین، سیستم انتقال قدرت به‌عنوان سیستم اصلی و دو قطعه روتور و استاتور به‌عنوان قطعات قابل نگهداری در نظر گرفته شده‌اند تا در آینده امکان ثبت مستقیم درخواست خرابی روی این قطعات فراهم شود. در ابتدای بهره‌برداری از نرم‌افزار، معمولاً کلیه درخواست‌ها بر روی تجهیز مادر (الکتروموتور) ثبت می‌شود.

برای تعریف سطوح سیستم و قطعه قابل نگهداری، ابتدا باید پیش‌نیاز آن‌ها، یعنی گروه خانواده تجهیزات، تعریف شده باشد:

۱. تعریف سطح کلاس با کد SU (مخفف Sub-Unit) و نام سیستم ۲. تعریف سطح کلاس با کد MI (مخفف Maintainable Item) و نام قطعه قابل نگهداری

این دو سطح نیازی به تعریف دسته تجهیزات ندارند و تعریف آن‌ها در سطح کلاس کفایت می‌کند.

مطابق استاندارد، سیستم‌ها انحصاری هستند و هر سیستم باید منحصر به یک خانواده تجهیز تعریف شود. برای کدگذاری سیستم، از کد کامل خانواده تجهیز به‌همراه دو حرف SU و یک شمارنده استفاده می‌شود. نام سیستم در تب نام خانواده تجهیزات وارد و گروه آن، سطح سیستم انتخاب می‌شود.

برای تعریف قطعات قابل نگهداری، از آنجا که این قطعات انحصاری نیستند و ممکن است میان چند خانواده تجهیز مشترک باشند، پیشنهاد می‌شود از کد MI به‌همراه سه رقم شمارنده استفاده شود. نام قطعه در تب نام خانواده تجهیزات وارد و گروه آن، سطح قطعه قابل نگهداری انتخاب می‌شود.

پس از تعریف کامل سطوح سیستم و قطعه قابل نگهداری، این سطوح باید در تب درخت خانواده تجهیزات به خانواده موردنظر افزوده شوند. هنگام افزودن سیستم یا قطعه، در صورت نیاز به کنترل دقیق تعداد، مقدار واقعی آن ثبت می‌شود؛ در غیر این صورت، عدد یک وارد می‌شود که در بیشتر موارد برای سیستم‌ها کفایت می‌کند.

برای افزودن قطعه قابل نگهداری به درخت، دو روش وجود دارد:

• افزودن قطعه به‌عنوان زیرمجموعه یک سیستم مشخص
• افزودن قطعه به‌عنوان زیرمجموعه مستقیم خانواده تجهیز، بدون وابستگی به سیستم خاص

تعریف حالت‌های خرابی تجهیزات

پس از تکمیل درخت خانواده تجهیزات، نوبت به تعریف حالت‌های خرابی می‌رسد. این بخش نیز از مسیر زیرماژول خانواده تجهیزات و تب حالت خرابی انجام می‌شود.

برای کد حالت خرابی، پیشنهاد می‌شود از کد کامل خانواده تجهیز به‌همراه حرف F (مخفف Failure) و یک شمارنده استفاده شود؛ زیرا کد حالت‌های خرابی در سطح کل نرم‌افزار باید یکتا باشد.

عنوان حالت خرابی باید از دیدگاه اپراتور نوشته شود، به‌گونه‌ای که بهره‌بردار بتواند آن را به‌سادگی شناسایی و انتخاب کند. برای نمونه، حالت خرابی «صدا و لرزش غیرطبیعی» یکی از حالت‌های خرابی قابل شناسایی برای اپراتور است. در صورت نیاز، توضیحات تکمیلی در تب توضیحات ثبت و سپس گزینه ذخیره انتخاب می‌شود.

تعریف فعالیت‌های نگهداشت

پس از تعریف حالت‌های خرابی، نوبت به تعریف فعالیت‌های نگهداشت می‌رسد. این فهرست می‌تواند شامل فعالیت‌های تناوب‌دار (مورد استفاده در چک‌لیست‌های نگهداری پیشگیرانه) و فعالیت‌های بدون تناوب (مورد استفاده در پاسخ به خرابی) باشد.

برای تعریف فعالیت‌های نگهداشت، از مسیر زیرماژول خانواده تجهیزات و تب فعالیت‌های نگهداشت اقدام می‌شود. برای کد فعالیت، پیشنهاد می‌شود از کد کامل خانواده تجهیز به‌همراه حروف TA (مخفف Task) و یک شمارنده استفاده شود.

برای هر فعالیت، اطلاعات زیر ثبت می‌شود:

• عنوان فعالیت
• توضیحات (در صورت نیاز)
• نام تناوب، مقدار تناوب و مدت زمان انجام (تکمیل این سه مورد الزامی نیست)
• انجام‌دهنده فعالیت (اپراتور یا تکنسین)
• نوع فعالیت (برای نمونه تعویض یا پایش وضعیت)
• تخصص موردنیاز برای انجام فعالیت

برای نمونه، فعالیت «تعویض سیم‌پیچ موتور» بدون تناوب و با انجام‌دهنده تکنسین مکانیک، و فعالیت «اندازه‌گیری ولتاژ ورودی موتور» با تناوب ماهانه و انجام‌دهنده تکنسین برق، در نرم‌افزار تعریف می‌شوند.

لازم به ذکر است که تب‌های پروفایل، پارامتر کارکردی، پارامتر پایش وضعیت و آرشیو فنی، در جلسه آموزشی داده‌های ویژه به‌طور کامل توضیح داده شده‌اند.

تعریف ساختار مکانی

پس از تکمیل اطلاعات پیش‌نیاز بر روی خانواده تجهیزات، نوبت به تعریف ساختار مکانی می‌رسد. ساختار مکانی باید به‌صورت استاندارد و طبقه‌بندی‌شده وارد نرم‌افزار شود.

برای ورود ساختار مکانی، از مسیر ماژول مدیریت مکان و زیرماژول مکان اقدام می‌شود. در سطح اول، بالاترین سطح ساختار مکانی (برای نمونه، عنوان کارخانه) تعریف می‌شود. برای کدگذاری هر سطح، پیشنهاد می‌شود از دو حرف لاتین به‌همراه شمارنده استفاده شود؛ برای نمونه کد FA۱ برای سطح اول.

پس از تعریف سطح اول، سطوح بعدی به‌صورت زیرمجموعه تعریف می‌شوند:

• سطح دوم: با کلیک بر روی گزینه به‌اضافه در سطح اول، و کدگذاری بر اساس کد پدر به‌همراه دو حرف لاتین و شمارنده (برای نمونه PA)
• سطح سوم: با کلیک بر روی گزینه به‌اضافه در سطح دوم موردنظر
• سطح چهارم: با کلیک بر روی گزینه به‌اضافه در سطح سوم موردنظر

در هر سطح، مسیر مکان به‌صورت خودکار توسط نرم‌افزار بر اساس سطح پدر تکمیل می‌شود.

ممکن است این پرسش مطرح شود که چرا ساختار مکانی تا سطوحی مانند سرویس بهداشتی یا اتاق، که ممکن است تجهیزی در آن‌ها وجود نداشته باشد، ادامه می‌یابد. دلیل این موضوع، مفهوم درخواست‌های خدمات فنی در نرم‌افزار است؛ در این نوع درخواست‌ها، کار بر روی سطوح مکانی ثبت می‌شود، نه بر روی تجهیزات. نمونه‌هایی از این درخواست‌ها شامل نظافت، جوشکاری، سیم‌کشی و نقاشی است که در آن‌ها نیروی انسانی فعالیتی را انجام می‌دهد و قطعه یدکی مصرف می‌کند.

هیچ محدودیتی برای تعداد سطوح ساختار مکانی وجود ندارد و می‌توان تا هر سطح موردنیاز، این ساختار را جزئی‌تر تعریف کرد.

تعریف تجهیزات

پس از تعریف کامل پیش‌نیازها (کلاس، دسته و خانواده تجهیزات، و ساختار مکانی)، نوبت به تعریف تجهیزات می‌رسد. این مرحله از مسیر ماژول مدیریت تجهیزات و زیرماژول تجهیزات انجام می‌شود.

برای هر تجهیز، اطلاعات زیر ثبت می‌شود:

۱. کد تجهیز: پیشنهاد می‌شود از چهار حرف لاتین (دو حرف کد کلاس و دو حرف کد دسته) به‌همراه سه رقم شمارنده استفاده شود. استفاده از قواعد کدینگ موجود سازمان نیز امکان‌پذیر است، مشروط بر یکتا بودن کدها. ۲. عنوان تجهیز: عنوانی که تجهیز در سازمان با آن شناخته می‌شود و در بخش‌های مختلف نرم‌افزار قابل جست‌وجو و ویرایش است. ۳. تاریخ نصب: تاریخی که تجهیز در محل فعلی نصب شده است. در صورت نبود این اطلاعات، می‌توان تاریخ روز جاری را ثبت کرد. ۴. اولویت تجهیز: بر اساس فاکتورهای سازمانی تعیین می‌شود. ۵. سطح مکانی: مکانی که تجهیز در آن قرار دارد، از میان ساختار مکانی تعریف‌شده انتخاب می‌شود. ۶. خانواده تجهیز: خانواده‌ای که تجهیز اطلاعات استاندارد آن را به ارث می‌برد. ۷. کد اموال: در صورت وجود، وارد می‌شود؛ تکمیل این فیلد الزامی نیست.

در صورت استفاده از ماژول نقشه، امکان مشخص کردن موقعیت تجهیز بر روی نقشه نیز وجود دارد. پس از تکمیل اطلاعات، با کلیک بر روی گزینه ذخیره، تجهیز موردنظر در نرم‌افزار ثبت می‌شود.

جمع‌بندی

در این آموزش، فرآیند استانداردسازی، کدگذاری و ورود تجهیزات به نرم‌افزار نگهداری و تعمیرات به‌طور کامل بررسی شد. این فرآیند از سطح کلاس تجهیزات آغاز و در ادامه به تعریف دسته تجهیزات رسید. سپس خانواده تجهیزات تعریف شد و اطلاعات مشترک شامل درخت خانواده، حالت‌های خرابی و فعالیت‌های نگهداشت، یک‌بار بر روی خانواده استاندارد گردید. در ادامه، ساختار مکانی سازمان تعریف شد و در نهایت، تجهیزات با ارجاع به پیش‌نیازهای تعریف‌شده، وارد نرم‌افزار شدند.

رعایت این ترتیب و اصول کدگذاری، پایه‌ای قابل اتکا برای گزارش‌گیری دقیق و مدیریت مؤثر نگهداری و تعمیرات در آینده فراهم می‌کند.